Početna Zdravlje Naučnici otkrili zašto muškarci žive kraće od žena

Naučnici otkrili zašto muškarci žive kraće od žena

49
0
IZVOR: LIGHTFIELD STUDIOS/SHUTTERSTOCK.COM

Statistike pokazuju da jači pol u prosjeku ima kraći životni vijek.

Statistike kažu da muškarci umiru u prosjeku nekoliko godina ranije od žena. Naučnici sugerišu da je problem u ubrzanom uništavanju “muškog” Y hromozoma a koje se dešava sa godinama. Ovo propadanje hromozoma utiče na srčani mišić, a srčana oboljenja su glavni uzrok smrti kod jačeg pola.

Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) je 2019. godine uradilla analizu koja se bavila pitanjem životnog vijeka. Podaci su grupisani prema polu, starosti i nivou prihoda. U dokumentu se napominje da je od 2000. do 2016. prosječan životni vijek u svijetu porastao sa 66,5 na 72 godine. Za muškarce je to bilo 70,57 godina, za žene – 75,06, odnosno 4,49 godina više.

Stručnjaci SZO su ove rezultate objasnili činjenicom da u ekonomski ugroženim zemljama i društvima, zbog teških uslova života, nedostatka adekvatne medicinske njege i rasprostranjenosti infekcija, ljudi često ne dožive prirodnu starost.

Ipak, ovo nije “pošast” novijeg doba. Tokom istorije, širom planete muškarci su umirali prije žena. Tradicionalno se ova pojava povezivala sa ratovima, rizičnim ponašanjem, odsustvom brige za zdravlje i lošim navikama. Pojavom medicinskih statistika, otkriveno je da je veća vjerovatnoća da će predstavnici jačeg pola umrijeti od srca, bolesti pluća, ciroze jetre i moždanog udara.

Da bi objasnili ovu nejednakost, naučnici su iznijeli hipotezu o “nezaštićenom Y hromozomu”, prema kojoj u homogametnom polu (koji stvara samo jedan tip polnih hromozoma), u slučaju oštećenja jednog od hromozoma, njegovu funkciju može da preuzme drugi – sličan. Ako su različiti, svaki defekt u lancu DNK dovodi do genetskog “kvara” i, na kraju, skraćenja života.

Postoje i druga objašnjenja. Na primjer, hipoteza “toksičnog Y hromozoma”. Američki biolozi su otkrili da kod voćne mušice “muški” Y hromozom utiče na aktivnost gena na drugim hromozomima i doprinosi pojavi štetnih mutacija.

Drugi biološki mehanizam koji bi, prema naučnicima, mogao da bude odgovoran za prerano starenje muškaraca je ćelijski mozaicizam, koji se izražava u činjenici da ćelije imaju različite genotipove zbog mutacija. Tokom vremena, neki hromozomi su u velikoj mjeri proređeni, dok drugi potpuno nestaju.

Još 1960-ih, ljekari su, prebrojavajući broj hromozoma u ljudskim leukocitima, primijetili čudnu pojavu. Kod muškaraca, sa godinama, nedostatak Y hromozoma se povećava u krvnim ćelijama. Sindrom mozaičnog gubitka Y hromozoma – mLOI, primjećuje se kod oko jednog od pet muškaraca poslije 60 godina i kod 40 odsto onih koji su stariji od sedamdeset godina.

Kasnije se pokazalo da to ima ozbiljne zdravstvene posljedice – stepen mozaičnog gubitka “muškog” hromozoma direktno je u vezi sa visokim rizikom od razvoja teških bolesti povezanih sa srcem, kancerom, kao i opštim smanjenjem životnog vijeka.

Prethodni članakTeška nesreća na putu Banjaluka – Teslić, poginula jedna osoba
Naredni članak“Skandalozno” izdanje Tejlor Svift na crvenom tepihu: Obukla se u lance i kristale (FOTO)